نیم نگاهی به جاذبه‌های گردشگری خلیل آباد؛

گزارش «یار خراسانی» از ناشناخته‌های گردشگری دیار تاکستان‌های سرسبز

شناسهٔ خبر: 78873 -
چاپ خبر چاپ خبر
شهرستان خلیل‌آباد دیار تاکستان‌های سرسبز با تمام ظرفیت های گردشگری، تاریخی و فرهنگی خود محیای پذیرایی از مسافران و زائران در ایام نوروز 97 است.

به گزارش یار خراسانی، شهرستان خلیل‌آباد در فاصله ۲۴۰ کیلومتری جنوب غربی مشهد با مساحتی بالغ بر ۸۷/۱۱۳۵ کیلومترمربع از نظر موقعیت در طول جغرافیایی ۵۸ درجه و ۱۷ دقیقه طولی شرقی از نصف النهار مبدأ و ۳۵ درجه و ۱۵ دقیقه عرضی شمالی از خط استوا و ارتفاع ۹۷۵ متری از سطح دریا واقع گردیده‌ است.

این شهرستان از شمال به کوهسرخ، از جنوب به بجستان، از شرق به کاشمر و از غرب به بردسکن منتهی می‌شود و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری خلیل‌آباد دارای دو بخش مرکزی و ششطراز و ۴ دهستان (رستاق، حومه، ششطراز و کویر) است.

شغل بیشتر مردم خلیل‌آباد کشاورزی است و محصول عمده در این شهرستان انگور هست، بیشتر مردم خلیل‌آباد محصول انگور خود را در جاهای مخصوصی که «کشمش خانه» نامیده می‌شود و با روش‌های سنتی به کشمش تبدیل می‌کنند و می‌فروشند؛ در سال‌های اخیر کشت زعفران در منطقه خلیل‌آباد گسترش پیدا کرده است و همچنین مردم به کشت درخت پسته روی آورده‌اند.

شهرستان خلیل‌آباد دارای سطح زیر کشت تاکستان‌های انگور بالغ بر ۶ هزار هکتار با میانگین تولید ۲۵ تن در هکتار که سالیانه حدود ۱۵۰ هزار تن انگور تولید می شود می باشد، در حالی که میانگین تولید انگور در کشور ۱۲ تن می باشد. انگور تولید شده ۷۰% تبدیل به کشمش و مابقی صرف تازه خوری به سایر استان‌ها صادر می گردد.

در شهرستان خلیل‌آباد بیش از ۲۲ رقم انگور شناسایی شده است که می تواند ظرفیت مناسبی برای فارم توریسم باشد و دیدن از باغات حیرت انگیز این شهرستان در ایام فصل برداشت انگور در فصل تابستان خالی از لطف نخواهد بود.

 

 

پیشینه تاریخی خلیل‌آباد:

حدود ۲۵۰ سال قبل خلیل خان فرزند جلیل بیگ از خاندان عرب میش مست قلعه‌ای بزرگ و زیبا به نام خودش بنا نهاد که بعدها خلیل‌آباد نام گرفت اما در حقیقت نام این سرزمین، خارزنج است که در کتب تاریخی و معتبر از آن بسیار نام برده شده ‌است.

شهر خارزنج در ناحیه شمالی شهر خلیل‌آباد فعلی واقع شده بود که در اثر زمین لرزه تخریب و ساکنانش در دشت های جنوبی پراکنده و اقدام به ساخت آبادی ‌های متعدد کردند، سرانجام به دلیل وجود نا امنی‌های حاصل از حمله افغان‌ها و ترکمن‌ها اقدام به ساخت قلعه معروف خلیل‌آباد کردند و خلیل‌آباد مرکزیت یافت و بدین ترتیب مردم با این منطقه انس گرفته و هر روز بر جمعیت آن افزوده که در نهایت در سال ۱۳۴۳ به شهر و با پیگیری‌های مردمی و مسئولان وقت در سال ۱۳۸۲ به شهرستان ارتقاء یافته‌ است.

بر اساس کتب تاریخی، پیشینه شهرستان به دوران زرتشت بر می ‌گردد، به طوری که آثار و ابنیه زرتشتیان در اطراف شهرستان به چشم می‌ خورد؛ اما رونق علمی و فرهنگی آن به قرون سوم و چهارم هجری که به نام خارزنج معروف بوده باز می‌گردد؛ به‌ عنوان نمونه در جلد ششم لغت نامه دهخدا از خارزنج به‌ عنوان شهری آباد و خاستگاه اهل علم و ادب یاد شده ‌است و از معروف ترین علما و بزرگان خارزنج می‌توان به احمد بن محمد خارزنجی صاحب کتاب تكلمه در لغت و يوسف بن حسن خارزنجي از فضلاي زمان خود، مرحوم شمس کندری و شیخ حسن سیف کندری اشاره كرد و از دیگر شخصیت‌های تاریخی این شهرستان عمیدالملک کندری وزیر دربار سلجوقیان (طغرل) كه از شخصيت هاي مهم و سرنوشت ساز در تاريخ کشورمان به شمار می‌رود.

 

 

 

آداب و رسوم مردم خلیل‌آباد:

در شهرستان خلیل‌آباد همچون ساير نقاط استان خراسان رضوي پخت انواع نان‌های محلي و سنتي رواج دارد و همچنين انواع جشن‌ها، اعياد و مناسبت‌های ويژه با توجه به باورهاي مردم منطقه كماكان برگزار مي شود. از ميان اين مراسم مي توان از جشن‌هاي خواستگاري، عقد خوانی، سده، چهارشنبه سوري، جشن ختنه سوران و عزاداري تاسوعا و عاشورا را ياد كرد.

برگزاري باشكوه مراسم تعزيه خواني و نقالي و پرده خواني عاشورايي از ديگر هنرهاي آئيني مرسوم در اين منطقه است و افزون بر اين در ميان مردم خلیل‌آباد انواع بازي ها و ترانه هاي مربوط به آن‌ها نظير بازي «گوگزل پندل»، «حرنگ رحنگ اسب ما چه رنگ»، «گوک نو نو»، «استاد مرا کشت»، «بی‌بی غز غز یا نغز»، «از ایی گل چه گل» و … رايج است.

 

پرده خواني عاشورايي:

هنر پرده خواني گونه اي پيشرفته از نقالي است كه در آن تصاوير به كمك راوي مي آيد و نوحه و تعزيه خواني بر اساس پرده اي است كه به ديوار نصب مي كنند و غالباً شمايل مربوط به حوادث عاشورا و ائمه اطهار مي باشد و عمدتاً با الهام از مقتل‌ها به تصوير صحنه‌ها مي پرداختند.

پرده خواني در خلیل‌آباد يكي از هنرهاي قديمي است كه ريشه در آداب و سنن مردمان اين منطقه و ارادت خاص ايشان به اهل بيت دارد و حاج محمد عارفيان خلیل‌آباد و كربلايي قاسم دانش پژوه از طلايه داران اين هنر در شهرستان خلیل‌آباد هستند.

 

آثار تاریخی خلیل‌آباد:

در شهرستان خلیل‌آباد ۱۱ اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است شامل: مسجد جامع خلیل‌آباد، حمام تاریخی آقای، یخدان گلی، تپه تاریخی، حوض چهل پایه و آب‌انبارهای کندر، مسجد جامع سعدالدین، امام‌زاده قاسم (ع) روستای ارغا، امام‌زاده حسن (ع) در روستای میرآباد و قدمگاه حضرت علی (ع) روستای دهنو و ۶ اثر نیز در فهرست آثار معنوی کشور با عنوان «آیین های عاشورایی پرده خوانی، شبیه خوانی کندر، دسته بنی اسد، حیدری حیدار و آیین علم بندان و دانش سنتی تهیه کشمش شهرستان خلیل‌آباد» به ثبت رسیده است. تاکنون بیش از ۸۵ اثر تاریخی و فرهنگی (محوطه‌ها، بناها) در شهرستان خلیل‌آباد شناسایی شده است.

 

يخدان گلي خليل آباد:

در شمال شهرستان خليل آباد يخدان گلي مشاهده مي شود كه نمايانگر ذوق و فرهنگ مردمان اين منطقه در بهره برداري و استفاده از يخ مي باشد. اين بناي گلي به شكل مخروط بوده و مصالح به كار رفته در آن خشت خام و ملات گل مي باشد همچنين دو اتاقك كه در گذشته يكي انبار كاه و دیگری اتاق يخدان بان بوده كه چسبيده به بنا مي باشد اين بنا متعلق به اواخر دوران قاجار بوده و در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

 

مسجد جامع شهرستان خليل آباد:

به استناد شواهد موجود، پيش از اين در محل مسجد جامع فعلي، بناي مسجدي كهن و یک ايواني موسوم به ميان خيابان وجود داشته كه بناي فعلي با الگوبرداري از مسجد جامع كاشمر در سال ۱۳۰۸ ق با طرح يك ايواني و شبستان‌های طرفين ساخته‌شده و شبستان شرقي آن در سال ۱۳۱۳ ق تکمیل‌شده است. در جبهه‌های شرقي و غربی مسجد نيز فضاهاي معماري با كاربري هاي متفاوتي ايجاد گرديده است. ايوان بنا، باوجود اجزاء و عناصر معماري به ويژه تاق و تويزه شكوه خاصي به اين مجموعه بخشيده است.

 

حوض چهل پايه كندر:

نام اين سازه آبي برگرفته از پايه هاي ده گانه اي است كه پوشش آن را تشكيل داده و از هر پايه چهار عنصر فرعي ديگر روي هم رفته چهل پايه منفك گرديده و ايجاد قوس را ممكن نموده است. ساختار بنا تاپاكار قوس از سنگ و ساوج بوده و سقف آن گنبدي و آجری است.

 

گرمابه آقا (بهشتي):

بناي معروف به حمام آقا در بافت مركزي شهر خليل آباد قرار گرفته است. اين بنا جزء مجموعه ابنيه ي تاريخي و با ارزش احداث شده در اوايل دوران پهلوي مي باشد كه مشتمل بر مسجد جامع، كاروانسرا و مغازه های مجاور مسجد است. مطابق با وقف نامه موجود، اين بنا در سال ۱۳۱۶ بنا گرديده و دارای دو بخش مردانه و زنانه مي باشد. حمام مردانه ۱۵ پله و حمام زنانه ۱۰ پله پايين تر از سطح زمين است. اين حمام داراي رختكن، زينه، دوش ها و گرمابه، آب انبار، جاكفشي و نمازخانه مي باشد.

 

کهن دژ تاريخي كندر:

در ضلع جنوبي شهر كندر بقاياي خشت و گلی عظيمي به ارتفاع ۱۵ متر ديده مي شود كه در واقع کهن دژ شهرك حاصل خيز و پر رونق كندر در گذشته هاي دور بوده سفال هاي پراكنده بر روي آن قدمت اين اثر را به پيش از اسلام مي رساند و مؤید سكونت در آن تا سده هفتم و هشتم هجري است. در چهار سوي اين کهن دژ آثار و بقايايي از برج هاي نگهباني و تدافعي به چشم مي خورد.

 

 

جاذبه‌های گردشگری

خلیل‌آباد با قرار گرفتن در محور مواصلاتی بین بردسکن و کاشمر و مسیر مشهد مقدس بارگاه ملکوتی امام هشتم (ع) سالانه پذیرای میلیون‌ها مسافر عبوری است. در ایام نوروز بالغ بر ۳۷ هزار نفر در شهرستان از جاذبه‌های طبیعی و گردشگری و مذهبی آن دیدن می کنند.

 

تفرجگاه خارزنج:

در این منطقه بسيار زيبا واقع در فاصله ۴ كيلومتري شمال شهر خليل آباد پراكنش درختان غير مثمر فراواني ديده مي شود كه وجود جويبارهايي كه از كنار اشجار عبور مي كنند به طراوت اين تفرجگاه افزوده است. از مهم‌ترین خصوصيات اين مكان سایه‌های دلپذيري است كه همه‌روزه به ويژه فصول بهار و تابستان مأمن گردشگران و طبیعت دوستان مي باشد. همچنين اين منطقه داراي ۳ چشمه آب گرم معدني است كه به ارتفاعات شمال شهر منتهي شده و مورد استفاده كوهنوردان است.

 

مناظر طبيعي دشت خليل آباد:

محدوده خليل آباد، بردسكن و کاشمر جزء حوزه آبريز نمك ايران و بخشي از آن محسوب مي شوند كه دشت كاشمر نام دارد. رودخانه ششطراز از داخل اين دشت عبور مي كند و سرمنشأ آن ارتفاعات شمال غربي خليل آباد مي باشد كه پس از طي مسافتي حدود ۶۰ كيلومتر وارد سد شهيد مدرس در محل روستاي مهدي آباد مي شود.

 

مناطق كوهستاني و جاذبه‌های طبيعي:

مناطق كوهستاني اين ناحيه از دو رشته ارتفاعات اصلي تشكيل شده اند كه رشته شمالي آن به نام كوه سرخ و رشته جنوبي آن شامل كوه كمر بلند، برغو و فغان می‌باشند. اكثر رودهايي كه از ارتفاعات شمالي و حتی جنوبي سرچشمه مي گيرند در داخل دشت و در نزديكي پاي كوه تشكيل مخروط افكنه هاي كوچك و بزرگ را مي دهند. از سوي ديگر ششطراز كه از كاشمر به طرف خليل آباد وبردسكن گسترش دارد در بين راه، تپه ماهورهايي را تشكيل داده كه از لحاظ زيبايي در نوع خود يگانه وبي نظيرند.

 

از ديگر جاذبه‌های طبيعي اين شهرستان، آبگرم خليل آباد است كه سالانه گردشگران زيادي را به سوي خود جذب مي كند.

 

پارک جنگلی شمال شهر:

پارک جنگلی شمال شهرستان با وسعت ۲۰۰ هزار مترمربع و گونه‌های درختی کاج و افرا و اقاقیا و سروناز و سرو نقره‌ای و سپیدار و … از دیگر تفرجگاه‌های دیدنی این شهرستان است که همه‌روزه پذیرای مسافران و مردم می باشد.

 

سد خاكي شهيد مدرس:

يكي ديگر از جاذبه‌های طبيعي شهرستان خليل آباد، سد خاكي شهيد مدرس است كه از آبريز مهم‌ترین رودخانه منطقه كه شهر خليل آباد را تحت تأثير مستقيم قرار مي دهند و رودخانه ششطراز نام دارد، مشروب مي گردد. اين رودخانه فصلي در قسمت غربي خليل آباد دشت آبرفتي منطقه را تغذيه نموده و مابقی آن طي مسافتي طولاني وارد سد شهيد مدرس در محل روستاي مهدي آباد مي گردد كه در اطراف خود منطقه اي زيبا و چشم اندازهاي بديع را به وجود آورده است.

 

کویر خلیل‌آباد:

آنچه برای گردشگران کویر در حاشیه جنوب شهرستان خلیل‌آباد در خاطرشان نقش می بندد؛ صرف صبحانه محلی (تخم مرغ شیره که یکی از اصیل‌ترین غذاهای خراسان می باشد) در کنار سیاه چادر عشایری و نوشیدن چای آتشی و دم‌نوش های کویر به همراه سیب زمینی زغالی، تجربه لذت بخش و تداعی گوشه ای از زندگی کویری زیر آسمان نیلگون در هوای دل انگیز را برای گردشگران در کویر نمک جعفرآباد به همراه خواهد داشت.

کویر نوردی در مسیری بین تاغ زارها و کال باستانی کندر که مناظر حیرت انگیزی را در لنز دوربین های عکاسان گردشگر و خاطره خانواده ها ثبت می کند، لذت یک کویر بکر را برای گردشگران به همراه خواهد داشت. روستای کاهه و بازدید از بافت قدیمی روستا و صرف اشکنه قورمه که از لذیذترین غذاهای منطقه کویری خراسان است مزه به‌یادماندنی را برای گردشگران رقم می زند.

 

گردشگری مذهبی خلیل‌آباد:

چهار امام‌زاده آرمیده در خاک شهرستان خلیل‌آباد بی‌بی حور و بی‌بی نور روستای جابوز، شاهزاده قاسم (ع) در روستای ارغا، سید حسن (ع) در روستای میرآباد و امام‌زاده هادی (ع) در روستای شوراب سالانه پذیرای تعداد زیادی از زائرین و گردشگران می باشند.

بیشترین گردشگر شهرستان در حوزه گردشگری مذهبی است که فقط در نوروز سال ۹۶، ۲۵ هزار نفر به زیارت امام‌زاده‌های آرامیده در روستاهای جابوز، ارغا، میرآباد و شوراب رفتند.

مراکز اقامتی

مهم‌ترین مرکز اقامتی شهرستان خلیل‌آباد، اقامتگاه بوم گردی اشنو واقع در روستای جعفرآباد حاشیه کویر شهرستان به مدیریت خانم حسین زاده است.

 

سوغات و ره آورد سفر به شهرستان خلیل‌آباد «دیار تاکستان‌های سرسبز»

محصولات کشاورزی و باغی

شهرستان خلیل‌آباد با توجه به تنوع آب و هوايي، زمينه خوبي را جهت كشت محصولاتي نظير انگور، زعفران، پسته، انار، گندم، جو، پنبه، كلزا، زيره آبي و ديم و محصولات جاليزي فراهم کرده است.

مهم‌ترین و اصلی‌ترین سوغات سفر به خلیل‌آباد خشکبار علی الخصوص کشمش سبز قلمی این شهرستان است که سالانه این محصول به سراسر کشور صادر می شود.

 

هنرهاي سنتي و صنايع دستي:

در شهرستان خليل آباد نيز هنوز مشاغل سنتي و هنرهاي دستي تا حدودي رواج دارد. در اين ميان بافت قالي و انواع فرش‌های پشمي با نقشه كاسه و کوزه و غیره، گلیم‌بافی، فرت بافي، حصیربافی و پارچه‌های دست‌باف از اهميت بیشتري بر خوردارند. همچنين از انواع مشاغل سنتي در خليل آباد مي توان به حرفه هايي مانند مسگري، نجاري، آهنگري و رویگری اشاره كرد و در حال حاضر هنر سفالگري در روستاي ابراهیم‌آباد و نصرآباد اين شهرستان ادامه دارد و صنایع دستی شهرستان را می توان از فروشگاه دائمی صنایع دستی نیلی پارسی واقع در مجتمع تجاری بهشت شهر خلیل‌آباد تهیه کرد.

انتهای پیام/

برچسب‌ها



ارسال نظر

  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.