نزدیکی «تاشکند» به «آنکارا» اولویت سیاست خارجی «میرضیایف»

شناسهٔ خبر: 54369 -
چاپ خبر چاپ خبر



خبرگزاری فارس: نزدیکی «تاشکند» به «آنکارا» اولویت سیاست خارجی «میرضیایف»

پس از اختلافات پیش آمده در زمان ریاست جمهوری سابق ازبکستان با ترکیه، در حال حاضر مقامات ۲ کشور تصمیم به بازنگری در وضعیت قبلی و برقراری روابط نزدیک با یکدیگر گرفته‌اند.

«ایگور پانکروتینکو» کارشناس سیاسی روس در یادداشتی که در اختیار خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه قرار داد، به بررسی مناسبات رو به بهبود ازبکستان با ترکیه پرداخته است.

در این یادداشت آمده است: اغلب اوقات اخبار مربوط به موضوعات تجاری از اخبار سیاسی و نظرات کارشناسان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند زیرا در رویدادهای اقتصادی معانی سیاسی مخفی می‌باشد.

چندی پیش «عبدالله عارف‌اف» نخست وزیر ازبکستان در اجلاس اتاق صنایع و بازرگانی این کشور از افتتاح نمایندگی «زراعت بانک» ترکیه در چند ماه آینده در «تاشکند» خبر داد.

قرار است پس از ایجاد نمایندگی بانک یادشده، دولت ترکیه جهت توسعه تجارت کوچک در ازبکستان مبلغ ۵۰۰ میلیون دلار اختصاص دهد.

علاوه بر این بنابر گزارش منابع آگاه در تاشکند، در آینده نزدیک فعالیت شبکه مراکز تجاری  «دمیر» در ازبکستان از سر گرفته می‌شود.

اختلافی که قبلا با «احمد دمیر» سرمایه گذار ترک به میان آمده بود نیز به دستور «شوکت میرضیایف» رئیس جمهور ازبکستان حل و فصل شده است.

گذشته از این میرضیایف شخصا از این تاجر ترک که در دوران ریاست جمهوری «اسلام کریم اف» پس از اتهامات وارده از سوی نهادهای انتظامی ازبکستان مجبور به ترک این کشور شد، دعوت کرده تا دوباره به تاشکند بازگردد.

این موارد حاکی از آن است که رئیس جمهور جدید ازبکستان تصمیم به رهایی تدریجی از میراث کریم‌اف در رابطه با «آنکارا» گرفته و آماده پذیرش «مسیر ترکی» به عنوان یکی از اولویت‌های سیاست خارجی خود می‌باشد.

طی ۲۵ سال استقلال ازبکستان روابط تاشکند و آنکارا دوره‌های گرم و صمیمی و همچنین سرد و بسیار دشواری را پشت سر گذاشته است.

ترکیه نخستین کشوری بود که در ۱۶ دسامبر ۱۹۹۱ استقلال ازبکستان را به رسمیت شناخت.

بعد از ۴ روز کریم‌اف نخستین رئیس جمهور منطقه آسیای مرکزی بود که به آنکارا سفر کرد.

در آن زمان کریم‌اف اعلام کرده بود که کشورش مسیر ترکی را دنبال کرده و از آن منحرف نخواهد شد.

در پی این تصمیم، تاشکند بلافاصله منافع اقتصادی و سیاسی بسیاری به دست آورد.

ترکیه در نخستین سال استقلال ازبکستان به این متحد جدید خود ۲ میلیون تن گندم و وام ۳ ساله ۵۹۰ میلیون دلاری واگذار کرد.

پس از آن سرمایه گذاری‌های ترکیه در اقتصاد ازبکستان تا سقف یک میلیارد دلار رشد کرد.

می‌توان گفت که از بسیاری جهات سرمایه گذاری‌های ترکیه برای اقتصاد ازبکستان بود که امکان کاهش اثرات منفی قطع روابط اقتصادی تاشکند با شوروی سابق را فراهم و ثبات اجتماعی در این کشور را حفظ کرد.

در اوایل سال ۱۹۹۳ ازبکستان جهت اعزام صدها جوان برای تحصیل به ترکیه اعلام آمادگی کرد.

در آن موقع در همه مناطق ازبکستان مدارس ترکی آغاز به فعالیت کردند که رقابت برای ورود به این مدارس بسیار شدید بود.

اما سال ۱۹۹۳ در تاریخ، نه تنها به عنوان سال اوج نزدیکی آنکارا و تاشکند بلکه سال پایان همکاری‌های حسنه ۲ کشور نیز به ثبت رسید.

آنکارا با حفظ ارتباط نزدیک با کریم‌اف تلاش کرد همزمان با مخالفان سیاسی وی نیز «بازی» کند.

این اشتباه جدی ترکیه بود زیرا تاشکند تماس آنکارا با مخالفان خود را به عنوان یک اقدام غیر دوستانه تلقی کرد.

اینگونه بود که روابط میان ۲ کشور گرفتار وضعیت بسیار دشواری شد.

موضوع «محمد صالح» رئیس حزب «ارک» و یکی از شخصیت‌های ملی گرا و پان‌ترکیسم ازبک که رقیب اصلی کریم‌اف در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۹۹۱ بود، روابط تاشکند و آنکارا را به حد زیادی تخریب کرد.

صالح در سال ۱۹۹۳ از ترس سرکوب شدن توسط مقامات دولتی ازبکستان به نروژ رفت و در این کشور پناهندگی به دست آورد ولی بعد از مدتی وارد ترکیه شد و با تجدید فعالیت‌های سیاسی به انتقاد از عملکرد کریم‌اف ادامه داد.

آنکارا تقاضای تاشکند برای بازداشت و استرداد صالح را رد کرد که به معنای پایان دوران مشارکت سیاسی ۲ کشور بود که تا مرگ کریم‌اف ادامه داشت.

البته اینگونه هم نبوده که حضور تجاری ترکیه به طور کامل در ازبکستان از بین رفته باشد.

حتی در برخی از مواقع نتایج قابل توجهی نیز داشته است که به عنوان مثال می‌توان به مبادله ۱٫۲ میلیارد دلاری تاشکند و آنکارا در سال ۲۰۱۵ اشاره کرد.

علاوه بر این ۴۵۰ شرکت ترکی در این کشور فعالیت داشته و سالانه تا ۳۰۰ میلیون دلار کالا به خارج صادر نموده و ۵۰ هزار شهروند ازبک را استخدام کردند.

اما با این وجود تجار و سرمایه گذاران ترکی همواره فشارهای نهادهای امنیتی و مالیاتی ازبکستان را احساس می‌کردند که حتی کوچک‌ترین تخلفی می‌توانست باعث محرومیت آنان نه تنها از امکان فعالیت در این کشور بلکه از دست دادن سرمایه شود.

اما رهبری جدید ازبکستان این پیام را به ترکیه می‌دهد که آماده به اصطلاح انعطاف در برابر مشکلات موجود در روابط ۲ جانبه و از جمله مباحث اقتصادی با تجار ترکی می‌باشد.

البته این به آن معنی نیست که تاشکند به اصطلاح همه درب‌ها را بر روی آنکارا باز خواهد کرد زیرا روند برقراری اعتماد متقابل پیچیده بوده و وقت زیادی می‌خواهد اما به احتمال زیاد این روند موفقیت آمیز خواهد بود چون هر ۲ جانب به هر شکلی نسبت به توسعه مناسبات علاقه مند می‌باشند.

در واقع مهم‌ترین میراث سیاست خارجی کریم‌اف که روابط بسیار خوبی با چین، همکاری‌های متعادل با روسیه و حفظ فاصله با نیروهای نظامی- سیاسی مخالف هم بود، امروز دیگر برای حفظ موقعیت و اعتبار تاشکند در منطقه کافی نمی‌باشد.

اقتصاد ازبکستان نیاز به سرمایه گذاری‌های خارجی دارد اما وابستگی تاشکند به چین و پروژه‌های آن مانع ورود سرمایه‌های جدید به این کشور شده است.

بنابراین تاشکند توسعه روابط اقتصادی خود با ترکیه و کره جنوبی را همچون شرایط ضروری برای نوسازی اقتصادی و دستیابی به سطح جدید فن‌آوری می‌داند.

برای آنکارا همکاری با ازبکستان علاوه بر اهمیت اقتصادی از اهمیت سیاسی نیز برخوردار است.

در منطقه آسیای مرکزی ۲ کشور پیشگام وجود دارد، ازبکستان و قزاقستان که با هم در رقابت هستند.

مشارکت و همکاری نزدیک با تاشکند و «آستانه» به آنکارا امکان می‌دهد تا به یک بازیگر سیستماتیک در آسیای مرکزی تبدیل شده و از نظر وزن سیاسی از روسیه و آمریکا کم نیاورد.

برای دستیابی به این اهداف «رجب طیب اردوغان» و میرضیایف باید از مرز بی اعتمادی به جای مانده از زمان کریم‌اف عبور کنند.

ظاهر قضیه حاکی از آن است که چنین اراده‌ای در هر ۲ طرف وجود دارد.

انتهای پیام/ح



برچسب‌ها



ارسال نظر

  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.